Θρησκευτικό λεξιλόγιο

Υπάρχουν λέξεις ή φράσεις που έλκουν την καταγωγή τους από το μακρινό αλλά και το πιο πρόσφατο παρελθόν, επιβιώνουν στο διάβα του χρόνου, διαμορφώνουν την πολιτιστική μας κληρονομιά και χρησιμοποιούνται για τον εμπλουτισμό, την τεκμηρίωση, τη σαφήνεια του καθημερινού μας λόγου. Εδώ θα αναφερθούμε στη σημασία μερικών λέξεων καθώς και την ιστορία τους.

Ναός:

Η λέξη ναός (από το ρήμα ναίω=κατοικώ) σημαίνει κατοικία καί μάλιστα τήν επίγεια κατοικία του Θεού. Ο Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει ότι ο ναός άν και συντιθέμενος από άψυχη ύλη είναι όμως οίκος του Θεού, επειδή αγιάζεται δια τής θείας χάριτος καί με τίς ευχές τίς ιερατικές..........Καί δέν τόν ονομάζουμε πλέον οίκο μόνο απλώς, αλλά οίκο άγιο ώς ηγιασμένο εκ τού πατρός, δια του Παναγίου Υιού κ του αγίου Πνεύματος. Αυτά τά άψυχα στούς ναούς έχουν ενέργεια και χάρι όχι από τήν ίδια τούς τήν ύλη,αλλά σ'αυτά ενεργεί η χάρις του Θεού καί τά αγιάζει. Οί πατέρες τής εκκλησίας παρομοιάζουν τό ναό ώς αληθινό πλοίο το οποίο πλέει στό πέλαγος τής ζωής ατενίζοντας τήν ανατολή. Όπου στήν ανατολή σύμφωνα με τήν παράδοση τής εκκλησίας βρίσκεται ο παράδεισος τόν οποίο φύτευσε ο Θεός στήν Εδέμ.

Εικόνα:

Η εκκλησία μας δέχεται εικόνες ζωγραφιστές και όχι γλυπτά ή λαξευτές δημιουργίες. Η αγία εικόνα είναι απεικόνιση τών θείων γραφών σύμφωνα με τόν Άγιο Βασίλειο ή αλλιώς θεολογία με παραστάσεις, σχήματα και χρώματα που τα βλέπει το ανθρώπινο μάτι. Η εικόνα παριστάνει με σύμβολα αυτό τόν ίδιο κόσμο τών αισθήσεων και τών συγκινήσεων, ελευθερομένο από τήν αμαρτία, ανακαινισμένο "έν Θεώ". Η εικόνα δέν κρίνεται για τήν ωραιότητα της, αλλά γιά τήν ορθόδοξη αλήθεια πού εκφράζει. Ο δημιουργός της εξαφανίζεται καί μένει η ομολογία πίστεως πού εκφράζει η εκκλησίας μας. Η Ζ' οικουμενική Σύνοδος θέσπισε τήν προσκύνηση τών εικόνων ώς πράξη ευλάβειας πού αναφέρεται στό προτότυπο πού αυτές συμβολίζουν καί μόνο καί όχι στήν ύλη από τήν οποία αποτελούνται. Η εικόνα είναι σύμβολο τής πίστεως, γιατί συμβάλλει στήν κατανόηση τής πραγματικότητας που επιχειρούν να εκφράσουν, συμβάλλουν στή φανέρωση του προσώπου του Θεού και τών αγίων του. Η τιμή τών εικόνων οφείλεται στό γεγονός ότι το συμβολιζόμενο πρόσωπο είναι κατά χάριν παρόν μέσω τής εικόνας, ώστε οι πιστοί να συναντούν αυτό αισθητά.

Λιβάνι:

Οι αρχαίοι ονόμαζαν θυμίαμα τήν αρωματική "ελαιορρητίνη" η οποία εκχύνονταν δια τομών από τό δέντρο "Λίβανος".
Στήν παλαιά διαθήκη η πράξη τού θυμιάματος αναφέρεται πολλές φορές με πιό γνωστή περίπτωση τόν ψαλμό του προφητάναξ Δαυίδ "κατευθυνθήτω η προσευχή μου, ώς θυμίαμα ενωπιόν σου" (ψαλμ 140,2).
Στήν Καινή Διαθήκη μνημονεύεται η αγγελική οπτασία τού ιερέως Ζαχαρία κατά τήν ώρα του θυμιάματος(Λουκ.1,49), καθώς καί στήν προσφορά τών μάγων έξ Ανατολής στόν Σωτήρα Χριστό κατά τή γεννησή του.
Ο Γ' Αποστολικός κανών κάμνει λόγο περί θυμιάματος καί ελαίου, ώς τών μόνων προσφορών πού ταιριάζουν στόν χριστιανικό ναό.
Το θυμίαμα αλληγορείται ώς ανάταση τού νού καί τής καρδιάς μας στόν ουρανό, κατά τήν ώρα τής προσευχής. Συνεπώς σωστά συμπληρώνει ο ιερός Χρυσόστομος ότι το θυμίαμα είναι καλό καί ευωδιάζει, αλλά μόνον όταν έρχεται σε επαφή με τή φωτιά καταλαβαίνεις τήν πραγματική τού αξία. Όπως καί η προσευχή καλή είναι, γίνεται καλύτερη όμως όταν γίνεται με ψυχή γεμάτη θέρμη καί φλόγα.
Συμβολίζει τελικά ο καπνός τού θυμιάματος τήν προσευχή τών πιστών πού ανεβαίνει πρός τόν ουρανό καί η ευωδία θεωρείται η χάρης τού αγίου πνεύματος.

Λατρεία:

Η λατρεία (από τήν αρχαία λεξη λάτρω=πληρωμή) σημαίνει υπηρεσία επί πληρωμή. Λατρεία στήν θρησκευτική γλώσσα σημαίνει υπηρεσία στό θείο, πού πληρώνεται με τή θεία χάρι καί ευλογία του.
Λατρεία είναι η εξωτερική καί ορατή εκδήλωση τής ευλάβειας αλλά καί τών θρησκευτικών τού ανθρώπου συναισθημάτων, σέ τόπο καί χρόνο ορισμένο μέ τυπικές διατάξεις υπό τή χρήση συγκεκριμένων υλικών στοιχείων, ακόμη μάλιστα ιερών συμβόλων, λειτουργικών πράξεων καί ακολουθιών αλλά καί Μυστηριακών τελετών.
Η θεια λατρεία ανήκει στήν ουσία τής θρησκείας,γιατί απορρέει-πηγάζει από το θεμελιώδες θρησκευτικό του ανθρώπου βίωμα. Πάντοτε η ανθρώπινη ψυχή στρέφεται πρός τόν Πανάγαθο Θεό όπως τά άνθη στρέφονται πρός τόν ζωογόνο ήλιο, γιατί ό Θεός έχει τό ύψιστο αγαθό, είναι η πηγή τής ζωής καί τής ευτυχίας.
Η λατρεία πρός το Θεό είναι επίσης έκφραση δοξολογίας, ευχαριστίας καί αναφοράς. Ο άνθρωπος προσφέρει γή στό Θεό καί δέχεται ουρανό, προσφέρει χρονικότητα καί φθορά καί απολαμβάνει αιωνιότητα καί αφθαρσία. Με τή θεία λατρεία η ζωή τών πιστών ανθρώπων εντάσεται στό χώρο τής βασιλείας τού Θεού.